नवी दिल्ली | प्रतिनिधी :
कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) तंत्रज्ञानाच्या वापराबाबत वाढत असलेल्या चिंतेच्या पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने मोठे पाऊल उचलले आहे. एलॉन मस्क यांच्या मालकीच्या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म X (पूर्वीचे ट्विटर) ला इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाने (MeitY) अधिकृत नोटीस पाठवली आहे. Grok AI चॅटबॉटच्या गैरवापरामुळे महिला आणि बालकांच्या सन्मानाला धक्का पोहोचल्याचा गंभीर आरोप सरकारकडून करण्यात आला आहे.
IT मंत्रालयाने आपल्या नोटीसमध्ये स्पष्टपणे नमूद केले आहे की,
Grok AI संदर्भातील ही बाब “प्लॅटफॉर्म-स्तरीय सुरक्षा व्यवस्थेचे गंभीर अपयश” दर्शवते. तसेच, प्राथमिक तपासात महिला व बालकांच्या प्रतिष्ठेचे उल्लंघन करणारा मजकूर प्रसारित झाल्याचे संकेत मिळाल्याचेही मंत्रालयाने म्हटले आहे.
नेमकं काय घडलं?
अलीकडील काही दिवसांत सोशल मीडियावर Grok AI ने दिलेल्या काही उत्तरांचे स्क्रीनशॉट मोठ्या प्रमाणावर व्हायरल झाले. या उत्तरांमध्ये
- आक्षेपार्ह भाषा
- संवेदनशील विषयांवर असंवेदनशील प्रतिक्रिया
- नैतिक आणि सामाजिक मूल्यांना धक्का देणारे संदर्भ
असल्याचा आरोप करण्यात आला. विशेषतः महिला आणि बालकांशी संबंधित मुद्द्यांवर Grok AI ची उत्तरे गंभीर असल्याचे अनेक वापरकर्त्यांनी नमूद केले.
सोशल मीडियावर संताप
या प्रकरणानंतर X सहित इतर सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर तीव्र प्रतिक्रिया उमटल्या.
“AI वर नियंत्रण कोणाचं?”,
“अशा तंत्रज्ञानाची जबाबदारी कोण घेणार?”
असे प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत. तज्ज्ञांनीही AI मॉडरेशन आणि नैतिक मर्यादा यावर पुनर्विचाराची गरज व्यक्त केली आहे.
केंद्र सरकारचा स्पष्ट इशारा
सरकारी सूत्रांच्या माहितीनुसार,
जर X प्लॅटफॉर्मने
- Grok AI च्या कार्यपद्धतीत तातडीने बदल
- कंटेंट मॉडरेशन मजबूत करणे
- भारतातील कायद्यांनुसार संरक्षणात्मक उपाय
यांची अंमलबजावणी केली नाही, तर
IT नियम 2021 अंतर्गत कठोर कारवाई,
Grok AI वर निर्बंध,
किंवा कायदेशीर प्रक्रिया सुरू केली जाऊ शकते, असा ठाम इशारा देण्यात आला आहे.
AI नियमनावर पुन्हा एकदा चर्चा
या घटनेमुळे भारतात AI च्या जबाबदारीवर आणि डिजिटल सुरक्षिततेवर नव्याने चर्चा सुरू झाली आहे.
विशेषतः
- महिला व बालकांचे ऑनलाइन संरक्षण
- AI प्रणालींची पारदर्शकता
- आंतरराष्ट्रीय टेक कंपन्यांची जबाबदारी
या मुद्द्यांवर सरकार अधिक कठोर धोरण स्वीकारण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
पुढे काय?
X आणि Grok AI कडून अद्याप अधिकृत स्पष्टीकरण आलेले नसले, तरी केंद्र सरकार या प्रकरणावर बारकाईने लक्ष ठेवून आहे. येत्या काळात AI नियमनाबाबत भारतात नवे नियम किंवा मार्गदर्शक तत्त्वे लागू होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
