भंडारा | प्रतिनिधी
नवेगाव-नागझिरा व्याघ्र प्रकल्प (NNTR) परिसरातून अवघ्या दोन महिन्यांच्या कालावधीत दोन बाघ ‘लापता’ झाल्याची माहिती समोर आल्याने वन्यजीव प्रेमी आणि तज्ञांमध्ये चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे. NT3 आणि T33 या दोन बाघांचा मागोवा लागलेला नसल्याने या प्रकरणाची गंभीर दखल घेतली जात आहे.
मिळालेल्या माहितीनुसार, जानेवारी ते आतापर्यंतच्या कालावधीत एक प्रौढ नर बाघ ‘पांडव’ (NT3) आणि एक मादी बाघ (T33) हे प्रकल्प क्षेत्रातून दिसेनासे झाले आहेत. या घटनेमुळे व्याघ्र प्रकल्पातील बाघांच्या सुरक्षिततेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित झाले आहे.
दरम्यान, वन विभागाने मात्र या बाघांना ‘लापता’ घोषित करण्यास नकार दिला आहे. NNTR क्षेत्र संचालक आणि उपवनसंरक्षक प्रतिनिधींनी स्पष्ट केले की, बाघांचे अधिवास मोठे असतात आणि ते अनेकदा नवीन क्षेत्र शोधण्यासाठी स्थलांतर करतात. त्यामुळे काही काळ ते दिसेनासे होणे ही नैसर्गिक प्रक्रिया असल्याचे त्यांनी सांगितले.
वन विभागाच्या मते, बाघांची हालचाल ही त्यांच्या क्षेत्र विस्तार, अन्नसाखळीतील बदल आणि प्रजनन प्रक्रियेवर अवलंबून असते. विशेषतः नवीन नर बाघाच्या आगमनामुळे जुन्या बाघांचे स्थलांतर होऊ शकते. त्यामुळे NT3 आणि T33 हे इतर भागात स्थलांतरित झाले असण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
तथापि, वन्यजीव तज्ञ आणि स्थानिक संस्थांनी या घटनेकडे गंभीरतेने पाहण्याची गरज व्यक्त केली आहे. “एकाच कालावधीत दोन बाघांचा मागोवा न लागणे ही सामान्य बाब नाही. यामागे नैसर्गिक कारणांबरोबरच मानवी हस्तक्षेपाची शक्यता तपासणे गरजेचे आहे,” असे मत तज्ञांनी मांडले.
विशेष म्हणजे, या व्याघ्र प्रकल्पाचे क्षेत्र सुमारे ६५६.३६ चौ.कि.मी. असून, मोठ्या प्रमाणात जंगल आणि नैसर्गिक अधिवास आहे. तरीही दोन बाघ अचानक गायब होणे ही चिंतेची बाब असल्याचे स्थानिक पर्यावरणप्रेमींनी म्हटले आहे.
याच पार्श्वभूमीवर, वन विभागाकडून कॅमेरा ट्रॅप, पावलांचे ठसे (पगमार्क) आणि इतर तांत्रिक साधनांच्या मदतीने शोधमोहीम सुरू असल्याची माहिती देण्यात आली आहे. तसेच, आसपासच्या जंगल भागात आणि इतर व्याघ्र प्रकल्पांमध्येही या बाघांचा शोध घेतला जात आहे.
दरम्यान, या घटनेमुळे वन्यजीव संरक्षण व्यवस्थेवर प्रश्न उपस्थित होत असून, भविष्यात अशा घटना टाळण्यासाठी अधिक प्रभावी उपाययोजना करण्याची गरज व्यक्त केली जात आहे.
एकंदरीत, बाघ ‘लापता’ प्रकरण हे केवळ स्थलांतराचा भाग आहे की त्यामागे अन्य काही कारण आहे, याचे स्पष्ट उत्तर पुढील तपासानंतरच समोर येणार आहे.
